آتلیه معماری شاهنگ

فروشگاه جامع اطلاعات فنی و مهندسی و مصالح ساختمانی

انتشار : ۷ آذر ۱۳۹۶
انتشار : ۷ آذر ۱۳۹۶

دانلود آلبوم امشب کنارغزلهای من بخواب - همایون شجریان


دانلود آلبوم امشب کنارغزلهای من بخواب - همایون شجریان

 

کیفیت 128kbps

کیفیت 320kbps

کیفیت Flac

همه کیفیت ها(پیشنهادی)

انتشار : ۶ آذر ۱۳۹۶

دانلود فیلم نهنگ عنبر 2


لینکهای دانلود فیلم نهنگ عنبر 2

کیفیت 480                          https://shop.upera.co/ref/8K6W/7UxEu2si

کیفیت 720                         https://shop.upera.co/ref/8K6W/7UxH47pr

کیفیت 1080                          https://shop.upera.co/ref/8K6W/7UxIlt0h

کیفیت 1080+                       https://shop.upera.co/ref/8K6W/7UxLuzlx

همه کیفیت ها(پیشنهادی)     https://shop.upera.co/ref/8K6W/7Uxbsbcl

 

انتشار : ۶ آذر ۱۳۹۶

سه شگرد استیو جابز برای بالا بردن بازدهی جلسات کاری


سه شگرد استیو جابز برای بالا بردن بازدهی جلسات کاری


کسب و کارهای امریکائی به دلیل اشتباهاتی که در جلسات کاریشان مرتکب می شوند، سالیانه چیزی نزدیک به ۳۷ میلیارد دلار ضرر می کنند. اما استیو جابز خوب مراقب بود تا اپل جزو این کمپانی ها نباشد. سه راهکار جالب و معروف وی برای بالا بردن بازدهی جلسات کاری :

۱. جلسات را تا حد ممکن خلوت نگه می داشت
کن سیگل، همکار قدیمی جابز، در کتاب معروفش "به طرز وحشتناکی ساده"، توضیح داده که روش کار استیو به چه شکل بوده است. در یکی از داستان های کتاب می خوانیم که جابز تصمیم گرفته بود با آژانس تبلیغاتی اپل جلسات هفتگی برگزار کند. در یکی از این جلسات یک مرتبه یک عضو تازه وارد دید. سیگل می نویسد:
"استیو خشکش زد. نگاهش روی آن خانم که تنها مورد غیرعادی اتاق بود ثابت شد و گفت: "ببخشید شما؟" لوری در کمال آرامش توضیح داد که در پروژه های بازاریابی کمپانی نقش دارد و به همین خاطر به جلسه دعوت شده. جابز به صحبتش گوش داد، اما محترمانه از لوری خواهش کرد تا جلسه را ترک کند: "ازتون ممنونم! ولی به نظرم در این جلسه به حضورتون نیازی نیست.""
جالب اینجاست که جابز در مورد خودش هم تا همین حد سخت گیر بود؛ مثلا یک بار که باراک اوباما از جابز دعوت کرده بود تا به همراه عده ای از غول های دنیای تکنولوژی در محفلی گرد هم جمع شوند، استیو دعوت رئیس جمهور را رد کرد، چون احساس می کرد به حضورش نیازی نیست.

۲. مطمئن می شد مسئولیت هرکدام از آیتم های موجود در دستور کار به شخص خاصی واگذار شده است
آدام لاشینسکی در یکی از مستندهایش که سال ۲۰۱۱ درخصوص فرهنگ سازمانی اپل تهیه کرده بود، تعدادی از پروسه های رسمی مورداستفاده جابز که باعث شده بودند اپل به یکی از ارزشمندترین کمپانی های جهان تبدیل شود را مورد بررسی دقیق قرار داده بود. یکی از اصولی ترین مفاهیم برای جابز، این بود که افراد بابت وظایفشان پاسخگو باشند؛ درواقع فرایندها طوری تعریف می شدند که همه می دانستند هرکس مسئول چه کاری است. لاشینسکی تعریف می کند:
"داخل کمپانی اپل، حتی برای این مفهوم، یک اصطلاح تخصصی هم ابداع کرده اند: DRI، یا فرد مسئول مستقیم! معمولا در جلسات کاری هم نام فرد مسئول مستقیم یا DRI را در برابر مسئولیتی که بر عهده دارد، در دستورکار می نویسند تا همه بدانند هر مسئولیتی بر دوش چه کسی است."
یکی از کارمندان سابق اپل می گوید: "در بیشتر جلسات کاری اپل که بهره وری بالائی هم دارند، دستورکار وجود دارد. در برابر هر کار هم نام DRI یا فرد مسئول مستقیم آن نوشته شده است. معمولا در اپل اگر به دنبال مسئول اصلی پروژه خاصی باشیم، این عبارت را زیاد می شنویم: "DRI ش کیه؟""
این فرایند به خصوص برای کسب و کارهای نوپا بازدهی بسیار بالائی دارد. گلوریا لین که قبلا در تیم آیپاد اپل کار می کرد و با این سیستم آشنا بود، بعد از اینکه سرپرستی تیم محصولات کمپانی Flipboard را برعهده گرفت، این شیوه کاری را با خودش به آنجا منتقل کرد و بسیار هم موفق شد. گلوریا در سایت Quora نوشته: "یکی از ویژگیهای کمپانی هایی که به سرعت رشد می کنند این است که علیرغم اینکه هزاران کار برای انجام دادن وجود دارد، کارهای حیاتی به خاطر بی مسئولیت بودن افراد به تعویق نمی افتند! دلیل اصلی این است که کارکنان واقعا مشغله کاری دارند! البته اگر شغلمان را مثل فرزند دلبندمان دوست داشته باشیم، با جان و دل به آن اهمیت می دهیم و برنامه ریزی می کنیم تا کاری از دستمان در نرود."

۳. به کارمندها اجازه نمی داد پشت پاورپوینت پنهان شوند
والتر آیزاکسون نویسنده کتاب بیوگرافی استیوجابز می نویسد: "جابز از ارائه مطالب به صورت رسمی متنفر بود؛ برعکس عاشق جلسات رودررو و آزاد بود." هرهفته چهارشنبه عصر با تیم بازاریابی و تبلیغاتی اش جلسات آزاد بدون دستورکار برگزار می کرد. جابز اصولا اجازه نمی داد از اسلایدشو استفاده کنند چون دوست داشت تیم کاری اش بحث های داغ کنند و طرز فکر انتقادی داشته باشند، بدون اینکه نیاز باشد به تکنولوژی متکی باشند. جابز به آیزاکسون گفته بود: "از اینکه آدم ها به جای فکر کردن، از اسلایدشو استفاده می کنند متنفرم. اصولا منظور از ارائه مطلب این است که با مشکلی دست و پنجه نرم کنیم. کارمندها باید به جای نمایش دادن تعدادی اسلاید احمقانه، به صورت فعال برای مساله مورد گفتگو راه حل ارائه کنند و گزینه های موجود را روی میز بگذارند و درباره شان بحث کنند. آدم هایی که می دانند درباره چه چیزی صحبت می کنند، احتیاجی به پاورپوینت ندارند !

انتشار : ۱۰ مهر ۱۳۹۵

دلایل شکست پروژه 2


دلایل شکست پروژه
قسمت دوم

5- دلگرمی ضیعف (Low morale)
حین پیشرفت پروژه اگر دلگرمی به گروه پروژه داده نشود آنها انگیزه ای نخواهند داشت. وقتی مدیر پروژه از گروه پروژه رعایت چارچوب های زمانی را انتظار دارد باید انگیزه کافی برای پیشرفت پروژه را نیز ایجاد نماید. همچنین مدیر پروژه باید به خودش نیز انگیزه قوی بدهد. تنها با سلامت بخشیدن، آرامش خاطر دادن و ایجاد انگیزه واقعی مدیر پروژه می تواند این دلگرمی را به دیگران در گروه پروژه اعطا نماید.

6- پشتیبانی ناکافی (Insufficient support)
مدیر پروژه معمولا از حمایت ناکافی حامی پروژه برخوردار است. هیچ کس نیست تا برای حل مسایل پروژه یا تامین منابع بیشتر در مواقع ضروری کمک کند. در موارد این چنینی مدیر پروژه باید موضوع را با حامی پروژه در میان گذشته و با او به طور شفاف و رک گفتگو کند و آنچه را که مورد نیاز است به او یادآوری نماید.

7- خزش محدوده پروژه (Scope creep)
گستره کاری پروژه معمولا تغییر می کند، به طوری که مدیر پروژه قادر نخواهد بود با انتظارات ثابتی روبرو باشد. گستره کاری پروژه باید به طور شفاف تعریف شود و سپس طی فرآیندی مشخص تغییرات درخواست شده به طور رسمی تایید شوند.

8- چارچوب زمانی طولانی (Lengthy timeframes)
دامنه زمانی پروژه ممکن است به سادگی طولانی شود. هر گاه نیازمندی های مشتری زمان بندی پروژه را تغییر دهد، مدیر پروژه باید پروژه را به پروژه های کوچک و قابل تحویل تفکیک نماید.

9- نبود ابزار مناسب (Lack of tools)
فقدان ابزاهای مناسب برای انجام وظایف پروژه می تواند باعث بروز مسایل گوناگونی شود. استفاده از ابزارهای کیفیت خوب مانند الگوها، فرآیندها و یک روش شناسی برای پروژه، پروژه را با موفقیت همراه خواهد ساخت.

10- عدم مشارکت مشتری (Customer involvement)
به مشارکت نگرفتن مشتری باعث بروز خطاهای مهلکی در پروژه می شود. مدیر پروژه باید مشارکت مشتری را حین اجرای پروژه به منظور حصول اطمینان از اینکه نیازمندی ها وی تامین می گردد، جلب نماید. این نکته مهم را باید به یاد داشت چنانچه مشتری راضی باشد پروژه موفقیت آمیز تلقی می گردد

انتشار : ۱۷ شهریور ۱۳۹۵

دلایل شکست پروژه 1


دلایل شکست پروژه
قسمت اول

دلایل گوناگونی برای شکست یک پروژه وجود دارد، ولی مدیر پروژه نباید از این بابت نگران شود چرا که بیشتر این دلایل می توانند تحت کنترل وی باشند و از این بابت جای امیدواری است.

١- منابع ناکافی (Insufficient resource)
٢- مهلت های غیر ممکن (Impossible deadlines)
٣- ارتباطات ضعیف (Poor communication)
۴- عدم تمرکز (Lack of focus)
۵- دلگرمی ضیعف (Low morale)
۶- پشتیبانی ناکافی (Insufficient support)
٧- خزش محدوده پروژه (Scope creep)
٨- چارچوب زمانی طولانی (Lengthy timeframes )
٩- نبود ابزار مناسب (Lack of tools)
١٠- عدم مشارکت مشتری(Customer involvement)

1- منابع ناکافی (Insufficient resource)
مدیر پروژه گاهی در شروع پروژه منابع و بودجه ناکافی به پروژه اختصاص می دهد. مدیر پروژه باید میزان منابع و بودجه کافی که نیاز دارد و آنها را در اختیار ندارد به سرمایه گذار (حامی) پروژه بدون فوت وقت اطلاع دهد.

2-  مهلت های غیر ممکن (Impossible deadlines)
در برخی از موارد مهلت های پروژه دستیافتنی نیستند. در چنین مواردی مدیر پروژه باید این موضوع را با حامی پروژه مطرح کرده و وی را توجیه نماید تا بتواند زمانبندی این مهلت ها را منطقی نماید.

3-  ارتباطات ضعیف (Poor communication)
مدیر پروژه در تشریح وضعیت پروژه به اعضای پروژه و حامی پروژه ناموفق است و همه فکر می کنن که پروژه به خوبی در حال پیشرفت است تا اینکه نتایج مورد انتظار در مهلت های از پیش تعیین شده بدست نمی آید. مدیر پروژه باید بی درنگ و از همان ابتدای پروژه تمامی لغزش ها را گزارش دهد و آن ها را پنهان نسازد. در این صورت به ذینفعان پروژه این فرصت را داده می شود تا برای بازگشت به وضعیت مناسب به مدیر پروژه کمک کنند.
 

4- عدم تمرکز (Lack of focus)
هنگامی که گروه پروژه نمی دانند چه انتظاری از آنها وجود دارد، تمرکز خود را روی پروژه از دست می دهند. از آنها خواسته می شود تا وظیفه ای را انجام دهند ولی به آنها گفته نمی شود چه چیزی و در چه زمانی مورد نیاز است. هر یک از اعضای پروژه باید هدف مشخصی برای برآورده شدن داشته باشند. آنها باید مهلت برای کارهایشان داشته باشند و مدیر پروژه باید میزان پیشرفت کارهای محوله به آنها را در هر مرحله از پروژه پایش و اندازه گیری نماید.

انتشار : ۱۶ شهریور ۱۳۹۵

چند نکته مهم در خصوص قرارداد های EPCF


چند نکته مهم در خصوص قرارداد های EPCF

ارسالی : مهندس جهانگیر ایازی

اولا:عبارت EPCF فقط در ایران شناخته شده است و اگر این عبارت را به همراه عبارت‌های انگلیسی «مهندسی، تامین، ساخت و تامین مالی» را در اینترنت جست‌وجو کنید کمتر از 10 نتیجه حاصل می‌شود که همگی نیز مربوط به سایت‌های ایرانی است.
ثانیا پروژه‌هایی که قرار بوده به روش EPCF اجرا شوند معمولا به سرانجام نرسیده‌اند! در خصوص نکته اول باید گفت که عبارت مصطلح در این خصوص DBF (طراحی، ساخت، تامین مالی) است که یکی از اشکال خفیف انواع مشارکت‌های عمومی-خصوصی (PPP) محسوب می‌شود. خفیف از این جهت که در این نوع قرارداد ریسک‌های بهره‌برداری و بازار به بخش خصوصی منتقل نمی‌شود.
یکی از اهداف اصلی در مشارکت‌های عمومی-خصوصی این است که هر یک از ریسک‌ها به طرفی منتقل شود که بهتر می‌تواند آن را مدیریت کند اما در قرارداد DBF ریسک‌های طراحی و ساخت به بخش خصوصی منتقل می‌شود، اما ریسک بهره‌برداری به بخش خصوصی منتقل نمی‌شود.
اما درباره نکته دوم و اینکه چرا تجربه این نوع قرارداد در ایران ناموفق بوده است باید توجه کرد که در این نوع قرارداد ریسک تامین مالی به بخش خصوصی منتقل می‌شود که اساسا توسط بخش خصوصی داخلی به‌ویژه برای قراردادهای بزرگ قابل تحمل نیست.
در این شرایط این روش تنها وقتی می‌تواند به‌کار رود که خط اعتباری از یک کشور خارجی در دسترس باشد که منحصرا در صورت استفاده از پیمانکاران آن کشور قابل استفاده است. نکته سوم اینکه با عنایت به حدود 3000 طرح نیمه تمامی که از دولت قبلی به ارث رسیده است و مشکلات اجرا و تاخیرهای گوناگون طرح‌های عمرانی، شاید بهتر باشد انگیزه کافی برای اجرای به موقع و باکیفیت این قبیل پروژه‌ها ایجاد شود.
اگر قرار باشد بازگشت سرمایه بخش غیردولتی از محل عملکرد و بهره‌برداری پروژه صورت گیرد، بخش خصوصی انگیزه دارد که هرچه سریع‌تر پروژه به بهره‌برداری برسد. یک راهکار استفاده از روش DBFO است که طی آن بهره‌برداری از تاسیسات ساخته شده نیز به بخش خصوصی منتقل می‌شود تا هم اطمینان حاصل شود که تاسیسات ایجاد شده به خوبی کار می‌کند و هم بخش خصوصی انگیزه بیشتری برای اتمام به موقع پروژه داشته باشد.

انتشار : ۱۴ شهریور ۱۳۹۵

آینده پژوهی چیست؟ بخش پنجم


p><!--StartFragment

آینده پژوهی چیست؟
بخش پنجم (روشهای آینده پژوهی، سناریو نویسی و ...)
<!--EndFragment--><!--StartFragment-->
 
<!--EndFragment--> p><!--StartFragment

د)سناريو نويسي:

سناريو ها داستان هايي هستند که مسيرهاي پيش روي ما را در آينده توصيف مي کنند.سناريو ها به طرز ماهرانه اي گزينه هاي گوناگون آينده و چگونگي تحقق آن ها را ترسيم مي کنند.(59)اين روش، انواع احتمالات را در باب آينده بيان مي کند و تصميم سازان نيز مي کوشند تا آمادگي لازم را در برابر هر احتمال کسب نمايند.البته سناريو ها با داستان های علمي و تخيلي تفاوت دارند.يک سناريو بايد توصيفي منسجم و باورکردني باشد و اجزاء دروني آن با هم هماهنگي و سازگاري داشته باشند.(60)

سناريو ها ابزار موثري هستند که به تصورات ما در باره آينده هاي بديل شکل مي دهند،آينده هايي که تصميمات امروزين ما مي توانند نقش موثري در شکل گيري آن ها ايفا نمايند.(61)سناريوها مي توانند چشم اندازهاي چندگانه اي پيرامون حوادث پيچيده ارائه کنند و به اين حوادث معناهاي مختلفي دهند.(62)

ما با خلق سناريو نمي خواهيم به تصوير دقيقي از آينده دست يابيم بلکه مي خواهيم با کمک چنين داستان هايي،در زمان حاضر تصميمات بهتري اتخاذ کنيم.براي رسيدن به چنين هدفي سناريوها تصاويري از آينده هاي بديل در اختيار ما قرار مي دهند.(63)

همان طور که پيشتر گفتيم،به دليل وجود عدم قطعيت شديد در روندهاي مختلف جوامع انساني،آينده پژوهان به جاي شناخت يک حالت از آينده به مطالعه آينده هاي بديل روي مي آورند.در روش سناريو پردازي نيز به همين ترتيب تدوين چندين سناريوي بديل اهميت دارد.از آن جايي که ديگر نمي توان با تعميم روندهاي گذشته آينده را پيش بيني نمود،آينده پژوهان به روش هاي «تحليل چندسناريويي» روي آورده اند.همچنين در پردازش سناريوهاي بديل بايد تجارب سازمان مورد نظر(يک بنگاه اقتصادی يا جامعه) لحاظ گردد.(64)

سناريوها هم اکنون به ابزار بسيار مفيدي براي تصميم سازان تبديل شده اند.تجربه شرکت شل يکي از نمونه هاي موفق اين روش بشمار مي رود.اين شرکت موفق شد که پيش از شوک نفتي 1973 با استفاده از روش سناريو نويسي پيامدهاي احتمالي کاهش يا افزايش قيمت نفت را ارزيابي و راه حل هاي آن را شناسايي نمايد.به اين ترتيب با وجود فرارسيدن دوره نوسانات شديد قيمت نفت،اين شرکت توانست سود کلاني را از رهگذر مديريت بحران عايد خود سازد.(65)

در زمينه روش و گام هاي سناريونويسي نظريه هاي متفاوتي وجود دارد.پيتر شوارتز هفت گام را براي سناريو نويسي ترسيم مي کند:

  • گام اول:شناسايي موضوعات و تصميمات اساسي

اولين گام براي تدوين سناريو عبارت است از اين  که تصميم سازان ابتدا از مسائل و تصميمات مورد علاقه داخل سازمان شروع کنند.براي فهميدن مسائل اصلي دروني يک سازمان مي توانيم سوالاتي از اين قبيل طرح نماييم: تصميم سازان در باره آينده کوتاه مدت سازمان خود چگونه خواهند انديشيد؟ کدام تصميمات اثرات دراز مدتي بر آينده و فرصت هاي سازمان دارند؟

در گام اول نبايد سراغ مسائلي همچون اقتصاد کلان و نيروها و عوامل تاثيرگذار کلان خارج از سازمان برويم.مثلا براي يک شرکت خودروسازي شايد تغييرات قيمت انرژي مهمتر از نرخ رشد اقتصادي باشد.(67)

  • گام دوم:فهرست کردن عوامل و نيروهاي کليدي موجود در محيط پيراموني

در گام دوم بايد مشخص کنيم که کدام دسته از عوامل کليدي در موفقيت و شکست  تصميم گيري و موضوعات مشخص شده در گام اول تاثير مي گذارد.براي مثال مي توانيم عواملي همچون مشتريان،تامين کنندگان،رقبا و... را فهرست نماييم.البته در اين گام بايد مشخص نمود که از نظر تصميم گيران سازمان چه عواملي را بايد به عنوان موفقيت و شکست درنظر گرفت.(67)

  • گام سوم:فهرست کردن نيروهاي پيشران شکل دهنده به نيروهاي کليدي گام دوم

همان طور که مي دانيم مجموعه اي از روندها و نيروهاي کلان و پيشران وجود دارند که عوامل کليدي فهرست شده در گام دوم را تحت الشعاع خود قرار مي دهند.عواملي همچون نيروهاي پيشران اجتماعي،اقتصادي،سياسي و فرهنگي،زيست محيطي و فناورانه بر عواملي همچون مشتريان،رقبا و سايرعوامل کليدي فهرست شده در گام دوم تاثير مي گذارند.همچنين بايد مشخص کرد که چه نيروهاي کلاني در پشت نيروهاي خرد گام دوم قرار دارند.برخي ازاين نيروها براحتي شناسايي و از پيش تعيين مي شوند، همانند روند رشد جمعيت و ويژگي هاي آن و برخي از اين نيروها همچون افکار عمومي نامعلوم مي باشند.دانستن اين که چه چيزي ضروري و اجتناب ناپذير است [ساختار] و چه چيزي غير قابل پيش بيني است و به انتخاب ما بستگي دارد، بسيار ضروري مي باشد(68)

در اين گام بايد عوامل کلاني را تعيين کرد که به عوامل کوچکتر و محلي تر مثل تقاضاي مشتريان جهت مي دهند.

  • گام چهارم:رتبه بندي عوامل کليدي و پيشران ها بر اساس اهميت و عدم قطعيت آن ها

پس از فهرست کردن عوامل کليدي خرد و نيروهاي کلان و پيشران شکل دهنده به آن ها در گام هاي دوم و سوم،در اين گام اين نيروها و عوامل را بايد رتبه بندي کنيم.اين طبقه بندي براساس دو معيار صورت مي پذيرد:

v    عوامل و نيروهاي فهرست شده در گام دوم و سوم در موفقيت تصميمات و مسائل گام اول چقدر اهميت دارند؟

v    چقدر اين عوامل و روندها دست به گريبان عدم قطعيت مي باشند؟(69)

براساس ميزان اهميت و عدم قطعيت رتبه بندي عوامل و نيروها صورت مي پذيرد.عدم قطعيت ها مبناي تفاوت سناريوها مختلف بشمار مي روند.

  • گام پنجم:انتخاب منطق هاي سناريو

منطق سناريو را بايد نقشه اي دانست که بر اساس آن توصيف داستاني از يک آينده احتمالي ترسيم مي گردد.

پس از رتبه بندي عوامل کليدي و پيشران ها براساس عدم قطعيت،محورهاي مهمترين عدم قطعيت هاي شناسايي شده استخراج مي شوند.بر اساس اين محورها سناريوهاي متفاوتي ساخته مي شوند.البته نبايد نيروهاي پيشران و عدم قطعيت ها آن چنان زياد باشند که سناريوهاي فراواني توليد شوند.اتفاقات زيادي امکان وقوع دارند ولي به هرحال ما مي توانيم تنها چند سناريو را به تفصيل توسعه دهيم.ما بايد تاثير گذارترين محورهاي عدم قطعيت را بر تصميمات اساسي تصميم سازان پيدا کنيم.(70)

منطق يک سناريوي معين با جايگاه آن در ماتريس پيشران ها مشخص مي شود.وقتي محورهاي مربوط به مهم ترين عدم قطعيت ها مشخص شد مي توان آن ها را در قالب طيف(با يک محور) و يا در يک ماتريس( با دو محور ) و يا يک حجم (با سه محور) نشان داد.سناريوهاي متفاوت بر اساس اين محورها شناسايي مي شوند و جزييات آن ها در اين جداول قرار مي گيرند.با قرار دادن هر سناريو در ماتريس پيشران هاي مهم مي توان منطق آن را استنتاج کرد.(71)

براي مثال يک شرکت خودرو سازي مهمترين پيشران هاي خود را قيمت سوخت وسياست هاي حمايت از توليدات داخلي قرار مي دهد.در اين جا 4 منطق سناريو شکل مي گيرد:

ـ قيمت سوخت بالا و در محيطي که از توليدات داخلي حمايت مي شود:حاميان بومي ماشين هاي کوچک دست برتر خواهند داشت.

ـ قيمت سوخت بالا در اقتصاد جهاني(تجارت آزاد):وارادات خودروهاي با سوخت بهينه مي توانند بازار متمايل به صرفه جويي را تسخير نمايند.

ـ قيمت پايين سوخت در وضعيت حمايت از توليدات داخلي:خودروهاي پرمصرف آمريکايي درداخل کشور بازار خوبي خواهند داشت اما در خارج نه.

ـ قيمت سوخت پايين در اقتصاد جهاني(تجارت آزاد):رقابت فشرده اي براي توليد ماشين هاي با سوخت بهينه وجود خواهد داشت با اين وجود ماشين هاي بزرگ هم ممکن است از بازار خوبي در بازار خارج برخودار گردند.(72)

البته ترسيم منطق سناريو به عوامل پيچيده تري بستگي دارد.در نمونه فوق ما بايد مقررات خودروسازي و بازار مصرف کنندگان را نيز علاوه بر قيمت سوخت و حمايت از توليد داخلي،در نظر بگيريم.به همين دليل منطق سناريو بيشتر از خانه هاي محدود يک ماتريس خود را در چارچوب يک  داستان نشان مي دهد.(73)

  • گام ششم:ارائه شرح تفصيلي از سناريو

در اين گام مجددا به عوامل و روندهاي فهرست شده در گام هاي دوم و سوم مراجعه مي کنيم. در هر سناريو بايد همه عوامل و روندهاي کليدي مورد توجه قرار گيرند.(74)بايد مشخص نمود که کدام يک از عدم قطعيت هايي که در گام هاي قبلي فهرست نموده ايم، بايد در کدام سناريو تعبيه گردد.براي مثال در دو سناريويي که مبناي تفاوت آن ها در حمايت يا عدم حمايت از صنايع داخلي است مناسب است که تورم بالا را در گزينه اول و تورم پايين را در گزينه بعدي قرار دهيم.در اين مرحله بايد بخش هاي يک سناريو به يکديگر متصل و بافته شوند تا يک سير منسجمي از سناريو در دسترس ما قرارگيرد.(75)

  • گام هفتم:بررسي نسبت نسبت تصميمات با سناريوها

در گام اول تصميمات اصلي تصميم سازان يک شرکت يا کشور مشخص شد.پس از تدوين سناريوها بايد تصميمات و مسائل اصلي را داخل هر سناريو قرار دهيم.اگر اين تصميم در يک يا دو سناريو مناسب به نظر مي رسيد تصميم اخير داراي خطرپذيري بالايي خواهد بود.اگر يک تصميم فقط در يک يا دو سناريو کارآمد باشد و نيز تصميم سازان آن سازمان توانايي محدودي در به وجود آوردن آن سناريوها در جهان خارج داشته باشند،مي توان مطمئن بود که ميزان خطرپذيري آن تصميم بسيار بالاتر از اين خواهد بود.طبيعي است که اگر نشانه هاي وقوع يک سناريو اندک باشد نبايد تصميمي را اتخاذ کنيم که در آن سناريو جواب مي دهد.(76)

براي مثال اگر نشان گرهاي مختلف بر احتمال اندک افزايش قيمت نفت به بيش از 80 دلار در هر بشکه دلالت دارد،تنظيم بودجه کشور بر اساس چنين قيمتي غيرعاقلانه خواهد بود.در اين زمينه بهترين بودجه بايد با اکثر احتمالات مختلف در باب قيمت نفت سازگاري داشته باشد.

  • گام هشتم: انتخاب شاخص ها و راهنماهاي اساسي

پس از تکميل سناريو بايد بدانيم که کدام سناريو به آينده در حال ظهور نزديک تر است و امکان تحقق بيشتري دارد.هنگامي سناريوها تکميل شدند و دلالت ها و نسبت آن ها با مسائل و تصميمات اساسي مشخص گرديد،مناسب است که شاخص هاي راهنمايي از آن سناريو ها استخراج کنيم تا براساس آن ها بتوانيم روند تحولات جاري را زير نظر بگيريم.اگر اين شاخص ها با دقت تهيه شوند سازمان موردنظر نسبت به رقبا دانش مناسب تري در زمينه فرصت هاي آينده خواهد داشت.(77)

5-چشم انداز پردازي: مطلوب ترين راه شناخت و ساختن آينده مطلوب

چشم انداز پردازي نوعي روش هنجاري کيفي است که مي تواند تصميم گيران امروز را به تغيير فردا تشويق کند.چشم انداز تصويري است آرماني از فردا که آن را بر اساس واقعيت هاي موجود ساخته و پرداخته اند و بايد به سمت تحقق آن حرکت نمود. چشم انداز نويسي اساسا با شناخت آينده مطلوب ارتباط مي يابد و شايد را بتوان بهترين روش براي ترسيم بهترين آينده عنوان کرد.همچنين چشم انداز يکي از بهترين ابزار ايجاد وفاق در جامعه بشمار مي آيد.وفاق و انگيزش ناشي از يک چشم انداز به خودي خود مي تواند فضا را براي تحقق آينده اي بهتر آماده کند.يکي از آينده پژوهان اعتقاد دارد که: «چشم انداز عبارت است از بيان متقاعد کننده اي از آينده مطلوب جامعه يا سازماني که مي خواهد آن آينده را خلق نمايد».(78)

برخي از آينده پژوهان اعتقاد دارند که براي خلق يک چشم انداز بايد از 5 مرحله عبور کنيم:

  • شناسايي موضوعات و مسائل
  • بررسي دستاوردهاي گذشته
  • مشخص نمودن اميدها و خواسته هاي ما از آينده
  • شناسايي اهداف قابل اندازه گيري
  • شناسايي منابع مورد نياز براي دست يابي به اين اهداف.

براي خلق چشم انداز ابتدا بايد حوادث گذشته و وضع فعلي را بازبيني کنيم و سپس به ترسيم چشم انداز آينده بپردازيم و در نهايت راه هاي ويژه رسيدن به اين آينده مطلوب را مشخص نماييم.(80)

از منظري ديگر براي تعيين آينده مطلوب مشارکت کنندگان بايد گذشته عمومي يک سازمان را مطالعه نمايند،موفقيت ها و شکست هايش را مرور کنند،ارزش ها و باورهاي زيربنايي آن را بشناسند و پس از بررسي حوادث و روندهاي موثر در حرکت به سوي آينده، چشم انداز روشن،تفصيلي و قابل فهمي براي همگان ترسيم نمايند.همه مشارکت کنندگان بايد اين چشم انداز را متعلق به خود بدانند.در مرحله بعدي اين چشم انداز آرماني و کيفي بايد به اهداف عملياتي تبديل شود و سپس برنامه تحقق اين اهداف به شکل گام هاي عملياتي تهيه گردد.در گام نهايي بايد براي اجراي برنامه عملياتي ساختارهاي لازم را فراهم نمود و اصلاحات مورد نياز را در ميانه راه اعمال کرد و در نهايت موفقيت هاي برنامه بايد به شکل همگاني منتشر گردد.(81)

روش هاي ذکر شده را مي توان پر کاربردترين فنون مطالعات آينده قلمداد نمود. علاوه براين روش هاي متعدد ديگري همچون درخت وابستگي و تحليل ريخت شناسي و... وجود دارد که مطالعه و آشنايي با آن ها خالي از لطف نخواهد بود.

حامد سروری

<!--EndFragment--><!--StartFragment-->

انتشار : ۲ شهریور ۱۳۹۵

آینده پژوهی چیست؟ بخش چهارم


p><!--StartFragment


آینده پژوهی چیست؟
بخش چهارم (روشهای آینده پژوهی، پویش محیطی، swot، شبیه سازی، تحلیل روند، برون یابی)
<!--EndFragment--><!--StartFragment-->

<!--EndFragment--> p><!--StartFragment

آينده پژوهان از روش هاي متعددي براي مطالعات خود استفاده مي کنند.ما در اين نوشتار ناچاريم تا تعداد محدودي از اين روش ها را معرفي کنيم. روش هاي مورد استفاده در مطالعات آينده به کشف آرمان مطلوبي مي پردازند که به کمک آن مي توان به خلق سياست ها و راهبردهاي مناسب اقدام ورزيد.اساسا مي توان  دو دسته از روش هاي آينده پژوهي را شناسايي نمود.دسته اول به پيش بيني (روش هاي اکتشافي) و دسته بعدي به آينده سازي (روش هاي هنجاري) ارتباط مي يابد.(43)

ما در اين نوشتار از معيار «يونيدو» براي دسته بندي اين فنون استفاده مي کنيم.در اين جا برخي از مهمترين روش هاي آينده پژوهي عبارتند از:

الف)روش هاي شناسايي موضوع:

1- پويش محيطي:در اين روش گروهي از خبرگان با تجزيه و تحليل برخي منابع مستند و تعيين،طبقه بندي و پردازش اسناد مربوط به روند هاي اجتماعي،اين روندها را مورد بررسي قرار مي دهند.(44)

2-   تحليل  SWOT:در اين روش عوامل مهم داخلي و خارجي اثر گذار بر راهبردهاي سازمان يا کشور شناسايي و بر اين اساس فرصت ها و تهديدات خارجي و نقاط ضعف و قوت داخلي هر سازمان بر اساس تحليل منابع و توانمندي هاي سازمان شناسانده مي گردند.عمدتا نتايج اين تحليل به صورت ماتريسي 2.2 نمايش داده مي شود.(45)

3- پيمايش هاي موضوعي:با استفاده از متخصصان حوزه هاي مختلف به اين مسئله پي مي بريم که چه موضوعاتي به عنوان پيشرفت هاي مهم آن حوزه ها مورد نظر متخصصان مي باشد.در واقع مي توان از روش ملاقات حضوري،پست و پست مجازي،روش دلفي و کارگاه سناريوسازي براي مشاوره با ايشان استفاده نمود.(46)

براي نيل به چنين هدفي بايد پرسش هاي هدفمندي در اختيار مختصصان و کارشناسان قرار گيرد. براي مثال مي توان پرسش هايي از اين دست را مطرح نمود: « پيشران ها و شکل دهندگان اصلي به حوزه مورد علاقه شما کدامند؟براي مثال در حوزه حمل و نقل مي توان محيط زيست و تراکم جمعيت را پيشران هاي اصلي دانست»،« اين پيشران ها کدام اقسام مسائل و نيازها را خلق مي کنند؟آلودگي هوا،اتلاف وقت و...» و نيز«چه نوع راه حل ها و ابداعاتي مي توانند براي حل اين مسائل بکارروند؟ايجاد تغييرات در حمل و نقل عمومي،انواع جديد ماشين ها و يا سامانه هاي بهتر اطلاعات حمل و نقل ».(47)

ب)روش هاي اکتشافي(بررسي روند):

روند يعني تغييرات دراز مدت و پيوسته در حوزه هاي جمعيت، جامعه، اقتصاد، دفاع، محيط زيست، فناوري و ... .اين دسته از روش ها مي کوشند تا با مطالعه و رصد روندهاي تاريخي، اين رويدادها را به زمان آينده گسترش و تعميم دهند.

روش هاي مطالعه،تحليل و تعميم روندها بسيار سودمند و با اهميت مي باشند اما در عين حال نقطه ضعف بزرگي هم دارند.هر روند تاريخي الگويي از روابط موجود ميان متغيرهاي مختلف را در خود دارد که با تغيير هريک از اين الگوها و متغيرها،مسير روندها بشدت تغيير خواهد کرد.اين دسته از فنون،نمي توانند تغييرات ناگهاني اين الگوها را به درستي پيش بيني کنند.

1- برون يابي روند :روش برون يابي اساسا شامل گردآوري داده هاي تاريخي و تنظيم آن ها بر روي يک منحني است که تا آينده ادامه دارد.اين روش تعميم روند تغييرات فعلي به آينده را پيش فرض مي گيرد.(48) برون يابي ويژه آن دسته از روندهايي است که خود را به شکل آمار و ارقام نشان مي دهند.در اين شيوه، تغيير روندها را به شکل نمودار ترسيم مي کنند.(49)

2- مدل شبيه سازي : الگوسازي آماري نيز روشي کمي است که «تلاش مي کند عوامل اتفاقي يا حداقل عوامل تبييني و قابل توضيح را که دو يا بيش از دو مجموعه را به يکديگر مرتبط مي سازند،کشف و مشخص کنند» نمونه هايي از فن مدل سازي آماري عبارتند از تجزيه و تحليل رگرسيون و انواع روش هاي اقتصاد سنجي.

بر اساس مدل هاي شبيه سازي رايانه اي مي توان يک نظام را بر حسب اجزاء و روابط کليدي اش نمايش داد.اين روش چگونگي عملکرد يک نظام در طول زمان يا بر اثر مداخله هاي خاص را نشان مي دهد.با استفاده از اين روش مي توان تاثير تعداد زيادي از متغيرها را بر نظام با روشي دقيق و نظام مند مورد تحليل قرار داد.(50)

3- پيش بيني هوشمندانه:ايجاد يک يا چند چشم انداز در مورد آينده از طريق چشم انداز ها و بينش هاي افراد مستعد و معتبر را پيش بيني هوشمندانه مي گويند.براي مثال کتاب هاي «شوک آينده» و «موج سوم» آلوين تافلر از اين دسته بشمار مي روند.(51)

4- تحليل روند:

کورنيش تحليل روند را اين گونه توصيف مي کند:«بررسي يک روند به منظور کشف ماهيت، علت هاي بروز ،سرعت توسعه و پيامدهاي بالقوه آن».(52)

5- تحليل تاريخي:

مطالعه تاريخي روندها به ما کمک مي کند تا به درک عميق تري از روابط علي و معلولي حاکم برآن ها دست يابيم.به همين دليل برخي از نظريه پردازان حوزه مطالعات آينده اعتقاد دارند که مطالعات اجتماعي و تاريخي در لايه هاي عميقتر آينده پژوهي جاي مي گيرند.(53)

ج) روش هاي خلاقانه:

با استفاده از اين روش ها مي توان ايده هايي که در اذهان خلاق کارشناسان پنهان شده را استخراج نمود و در پيش بيني و سياست گذاري،آن ها را بکار برد.استفاده از معرفت ضمني يکي از ويژگي هاي آينده نگاري بشمار مي رود.

1- نظرخواهي و مشاوره:

نظرخواهي و مشاوره يکي از ساده ترين قواعد ايده پردازي مي باشد و به گفته کورنيش اين روش کارآمدي خود را در ماجراي بحران هسته اي کوبا به اثبات رسانيده است.پانل خبرگان را مي توان شکل تکامل يافته روش مشاوره دانست.(54)

2- طوفان فکري(ذهن انگيزي):

طوفان ذهني روشي کيفي است که در آن گروهي از افراد براي توليد ايده هاي خلاق گردهم مي آيند. در اين روش فرد هر چه به ذهنش مي رسد بيان مي کند بدون اين که مورد انتقاد ديگران قرار بگيرد.هر کدام از شرکت کنندگان مي کوشند تا از ايده هاي ديگران الهام بگيرند تا نظرات جديدتري خلق نمايند.تنها پس از پايان فرايند طوفان فکري،ارزشيابي ايده ها صورت مي گيرد.(55)

3- تحليل اثر متقابل:

اين روش در سناريو پردازي کاربرد دارد.بر حسب اين روش از خبرگان خواسته مي شود احتمال وقوع وقايع مختلف را برآورد کنند و سپس احتمال وقوع هر رويداد را در صورت وقوع يا عدم وقوع ساير رويدادها تخمين بزنند.بر اساس اين روش ماتريسي از احتمالات شکل مي گيرد که مي تواند از طريق نرم افزار هاي خاصي موضوع تحليل رياضي واقع گردد و احتمال وقوع هر گزينه را برآورد نمايد.(56)

4- فن دلفي:

ما در اين جا بر خلاف نظر محققان يونيدو روش دلفي را در زمره روش هاي خلاقانه بشمار مي آوريم.روش دلفي به منظور جستجو و جمع آوري خلاق و مطمئن ايده ها و نظرات و توليد اطلاعات مناسب براي تصميم سازي ابداع شده است.اين روش در انواع پيش بيني و آينده نگاري ها بکار مي رود اما کاربرد اصلي آن به حوزه پيش بيني فناوري تعلق دارداين شيوه تمريني است در زمينه ارتباطِ گروهي از نخبگان که از نظر جغرافيايي از يکديگر فاصله دارند. در اين روش، يک نفر به عنوان کارگردان برنامه انتخاب مي شود. او با تهيه پرسشنامه هايي در ارتباط با موضوع مورد بررسي، آن را از طريق پست الکترونيکي به همه نخبگان مورد نظر ارسال مي دارد. هر کدام از نخبگان شرکت کننده در اين برنامه که پرسشنامه اي براي آن ها ارسال مي شود،عضو هيئت مشاوران بشمار مي روند.  مراحل اين برنامه را بطور خلاصه بررسي مي کنيم:

 

1- تشکيل گروه مشاوره حول يک موضوع خاص

2- انتخاب اعضاي اين گروه مشاوره

3- تهيه پرسش نامه دلفي توسط کارگردان برنامه و بررسي جمله بندي پرسش ها ( براي جلوگيري از وجود ابهام در پرسش ها )

4- ارسال پرسش نامه به اعضاي هيئت مشاوران

6- تحليل پاسخ هاي ارسال شده در دور اول

7- آماده کردن پرسش نامه دور دوم

8- ارسال پرسش نامه به هيئت مشاوران

9- تحليل پاسخ هاي دور دوم

10- ارائه تحليل نهايي نتايج برنامه توسط گروه تحليل.(57)

هنگامي که در دور اول، يک يا چند نظر اکثريتي را بدست آورد در دور دوم از مخالفين نظرات پرطرفدار دعوت مي شود تا ادله مخالفت خود را ارسال کنند. به اين ترتيب اين روند تا رسيدن به يک نتيجه قابل قبول ادامه مي يابد.

گنامي افراد و بازخورد دو عنصر مهم روش دلفي بشمار مي رود.

حامد سروری

<!--EndFragment--><!--StartFragment-->

انتشار : ۲ شهریور ۱۳۹۵

آینده پژوهی چیست؟ بخش سوم


p><!--StartFragment

آینده پژوهی چیست؟
بخش سوم (کانون تفکر، اندیشکده رند، سیاست گذاری، آینده کوتاه مدت میان مدت بلندمدت)
 
div><!--StartFragment

ز) ابعاد مکاني و زماني آينده:

بر اساس گزارش يونيدو ابعاد مکاني آينده پژوهي را مي توان اين چنين طبقه بندي مي کند:

  • آينده محلي
  • آينده در سطح دولت-ملت
  • آينده منطقه اي
  • آينده جهاني

ابعاد زماني آينده نيز عبارتند از:

  • آينده نزديک: حداکثر تا يک سال
  • آينده کوتاه مدت: بين يک تا پنج سال
  • آينده ميان مدت : بين پنج تا بيست سال
  • آينده دراز مدت: بين بيست تا پنجاه سال.(33)

ح) کانون هاي تفکر هسته هاي اصلي آينده پژوهي:

پس از آن که نمايي کلي از رشته مستقل آينده پژوهي را ملاحظه نموديم مناسب است تا کانون هاي تفکر يا انديشکده ها را بررسيم کنيم زيرا اين نهادها آينده پژوهي را يکي از ماموريت هاي اصلي خود قلمداد مي کنند.کانون هاي تفکر نهادهايي مستقل و غير انتفاعي هستند که بر خبرگان و ايده هاي ايشان اتکا مي کنند تا بر فرايند سياست گذاری تاثير گذارند و آن را تقويت نمايند. اين موسسات تحقيقات و ايده ها را بسوي مسائل سياست گذاري عمومي هدايت مي کنند و به انتشار آن دست مي زنند.(34)

کانون هاي تفکر به عنوان موسسات تحقيقاتي پيرامون مسائل سياست گذاري،مي کوشند تا نقش فعالي را در روند تصميم سازي ايفا کنند در حالي که مراکز دانشگاهي صرفا به منافع تجاري ناشي از فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي خود تکيه مي کنند و عملا به تاثير گذاري يافته هاي پژوهشي خود اعتناي چنداني ندارند.کانون هاي تفکر همچنين بايد استقلال خود را از مراکز دولتي حفظ کنند و جنبه هاي انتقادي خود را از دست ندهند در حالي که موسسات پژوهشي دولتي در اين زمينه محدوديت هايي دارند.(35)با اين وجود کانون هاي تفکر براي تاثير گذاري در فرايند سياست سازي مي بايد بر اعتبار عمومي خود بيفزايند و همچنين به مراجع سياست گذاري نيز دسترسي داشته باشند.(36)

انديشکده «رند» را بايد يکي از نخستين کانون هاي تفکر و مراکز آينده پژوهي جهان بشمار آورد.سايت اين موسسه ضمن بيان ماموريت خود آورده است که:«رند يک انديشکده غير انتفاعي است که به گسترش سياست گذاري و تصميم سازي از رهگذر پژوهش و تحليل گري ياري مي رساند.به مدت 60 سال تصميم سازان در بخش هاي عمومي و خصوصي به انديشکده رند مراجعه نموده اند تا از تحليل هاي بي طرفانه و راه حل هاي موثري رند بهره ببرند چرا که اين موسسه چالش هاي پيش روي ملت و جهان را معرفي مي نمايد.اين چالش ها مسائل بغرنج اجتماعي و اقتصادي همچون آموزش،فقر،بزه کاري و محيط زيست و نيز گستره اي از مسائل امنيت ملي را در بر مي گيرد».(37)

«جمع انديشي» را بايد يکي از مهمترين مشخصه هاي کانون هاي تفکر دانست.از نگاه برخي از انديشمندان «کانون تفکر اساسا محلي است که در آن نه از روش تفکر فردي بلکه از راه جمع انديشي به حل مسائل مي پردازند».(38)

اين مراکز تحقيقاتي به بهترين شکل مي توانند شبکه هايي متشکل از نخبگان و متخصصان حوزه هاي مختلف را پديد آورند و ديدگاه ها،دانش ها و تجربيات آشکار و ضمني ايشان را استخراج نموده و براي حل مسائل مرتبط با سياست گذاري به کار برند. بسياري از مراکز آينده نگاري را بايد يک «کانون تفکر» دانست. انديشکده رند اولين مرکز آينده پژوهي و يکي از نخستين کانون هاي تفکر جهان شمرده مي شود.اغلب مراکز آينده پژوهي جهان را در واقع مي توان کانون تفکر دانست.به عنوان مثال «مرکز آينده نگاري راهبردي» به عنوان يک مرکز آينده پژوهي معتبر خود را کانون تفکری مي داند که به تصميم سازان در زمينه پيش بيني و شکل دادن به آينده کمک مي کند.(39)همچنين مرکز مربوط به «برنامه آينده نگاري حکومتي انگليس» نيز خود را يک کانون تفکر دولتي در زمينه آينده نگاري علم و فناوري معرفي مي کند.(40)

با توجه به همگرايي تنگاتنگ آينده نگاري و سياست گذاري و تصميم سازي،وجود کانون هاي تفکر  معتبري که آينده پژوهي را ماموريت اصلي خود مي دانند، امري دور از ذهن به نظر نمي رسد چرا که مرز ميان تحقيقات معطوف به سياست گذاري و آينده پژوهي بسيار باريک شده است.

ط)مديريت آينده:پلي ميان آينده پژوهي و مديريت راهبردي

دانستيم که فرايند شناخت و تصميم گيري براي آينده بر عهده دو رشته مجزا يعني آينده پژوهي و برنامه ريزي راهبردي قرار دارد.اين دوگانگي و عدم يکپارچگي مي تواند مشکلات و ناهماهنگي هايي را پديد آورد.براي مثال ممکن است آينده پژوهان به شکلي انتزاعي و به دور از واقعيت هاي عيني و ملموس سازمان به مطالعه بپردازند.به همين دليل زمينه نويني تحت عنوان «مديريت آينده» بوجود آمده است تا بتواند شکاف بين آينده پژوهي و مديريت راهبردي را پر نمايد.(41)مديريت آينده پاسخگويي هدفمند به چندين پرسش را در دستور کار خود قرار داده است:

1- فضاي تغييرات در پنج تا ده سال آينده چگونه خواهد بود؟

2- اين تغييرات چه فرصت ها و تهديدهايي در زمينه راهبردها،ساختارها،روندها و توليدات پيش روي ما قرار خواهد داد؟

3- سازمان ما بر پايه چشم انداز و راهبردها در افق 5 تا 10 سال آينده چگونه خواهد بود؟

4- چگونه براي رويارويي با تغييرات شتابان و پيش بيني نشده آينده آماده شويم؟

5- براي اجراي چشم انداز و راهبردها چگونه برنامه ريزي کنيم؟(42)

 حامد سروری

<!--EndFragment--><!--StartFragment--><!--EndFragment-->
 
 
 
<!--EndFragment--><!--StartFragment-->

انتشار : ۱ شهریور ۱۳۹۵

آینده پژوهی چیست؟


p><!--StartFragment

آینده پژوهی چیست؟
بخش دوم (تعریف، مفاهیم و معنای رشته آینده پژوهی، آینده ممکن محتمل مطلوب)
 
div><!--StartFragment

الف) معناي آينده پژوهي

آينده پژوهی رشته ای است مستقل که به شکلی روش مند به مطالعه آينده می پردازد.اين رشته تصاويری از آينده در اختيار ما قرار می دهد تا در زمان حال،بر اساس اين تصاوير بتوانيم به شکل کارآمدتری تصميم گيری نماييم.اين تصاوير در سه مقوله طبقه بندی می شوند:آينده های ممکن،آينده های محتمل و آينده مطلوب.در اين راستا،«وندل بل» يکي از مهترين متفکران اين حوزه ، پژوهي آينده پژوهی را به اين شکل تعريف مي کند: « رشته اي مستقل بشمار مي رود که هدفش مطالعه منظم آينده است.آينده پژوهان به دنبال کشف،ابداع،ارائه،آزمون و ارزيابي آينده هاي ممکن،محتمل و بهترند.آنان انتخاب هاي مختلفي راجع به  آينده فراروي انسان ها قرار مي دهند و در انتخاب و پي ريزي مطلوب ترين آينده به آنان کمک مي کنند».(8)

آينده نگري در گذشته از قواعد و روش هاي علمي و شبه علمي تبعيت نمي کرد و حتي در برابر آن ها قرار داشت(مانند پيشگويي هاي نجومي و الهامات سروش معبد دلفي) اما در چند دهه اخير آينده پژوهان به شکلي عقلائی و روشمندتر به مطالعات آينده سروسامان دادند. اين رشته به جاي غيبگويي،پيامدهاي اعمال و افعال انساني را به شکلي روش مند و باقاعده بررسي مي کند. در حال حاضر اين دانش نوظهور در ميان دانشمندان و انديشمندان مراکز دانشگاهي و نيز موسسات دولتي و شرکت ها و بنگاه هاي اقتصادي مورد توجه قرار گرفته است.

«ريچارد اسلاتر» آينده پژوه را کسی معرفی می کند:« که مي داند چگونه آينده هاي بديل(ممکن،محتمل و مطلوب) را مطالعه کند.چنين کسي مي تواند از مطالعات خود در باره آينده هاي بديل آن گونه استفاده کند که سايرين  بتوانند گزينه ها و انتخاب هاي مختلف را در زمان حال بشناسند و در نتيجه بتوانند تا حد مقدور براي ساختن آينده، بهترين گزينه را انتخاب نمايند.»(9)

با اين اوصاف،آينده پژوهي مستقيما در خدمت مديريت و برنامه ريزي راهبردي قرار مي گيرد و مي تواند نقش تعيين کننده اي در تصميم سازي و سياست گذاري ايفا نمايد.

ب) موضوع آينده پژوهي: مطالعه آينده ها

همان طور که گفتيم، يکي از وظايف اين رشته کشف، ابداع ، ارائه و آزمون آينده هاي ممکن، محتمل و برتر است.در توضيح بايد گفت که پيش بيني يک آينده با توجه به تغييرات و تحولات فزاينده جوامع بشري امري معقول به نظر نمي رسد.در واقع احتمالات مختلفی از آينده پيش روی ما قرار دارد.آگاهی و صلاحيت ما می تواند يکی از عوامل شکل دادن به آينده در شمار آيد و تحقق هرکدام از حالات احتمالی آينده، تا حدی به تصميم گيري ها و اعمال ما در زمان حاضر بستگي دارد.البته مسائل ديگری نيز بر شکل گيری آينده تاثير می نهند.به همين دليل پيش بينی يک آينده امر معقولی به نظر نمی رسد.براي نمونه جمعي از آينده پژوهان آمريکايي در گزارشي تحت عنوان«استراتژي امنيت ملي آمريکا» چشم اندازي از آينده جهان و ايالات متحده در ربع اول قرن 21 ميلادي ارائه دادند.در اين گزارش ميانگين رشد اقتصادي آمريکا در 25سال اول قرن حاضر سالي 3% پيش بيني شد.بر اساس اين گزارش، ايالات متحده در ربع قرن آينده با اين نرخ رشد،برتري و شکوفايي خود را حفظ خواهد نمود.در کنار اين پيش بيني، آينده پژوهان خاطر نشان کردند که مسائلي همچون سوء مديريت اقتصادي مداوم،ناکامي فناوري بزرگ يا يک بيماري همه گير مي توانند کاهش شديد رشد اقتصادي را براي اين کشور به ارمغان آورند.(10)

واقعيت اين است که نه تنها پيش بيني خوش بينانه اين گزارش در اواخر دهه اول قرن حاضر تحقق نيافته بلکه سوء مديريت اقتصادي اين کشور،جهان را به بحراني با ا ابعاد وخامت  بحران مالي سال 1929 فروبرده است.عدم قطعيت های ناشی از سوء تدبير تصميم سازان آمريکايي،احتمال ضعيف تر گزارش فوق را محقق ساخته است.

پيچيدگی و پيش بينی ناپذيری آتيه جوامع بشری سبب شده تا آينده پژوهان به مطالعه آينده هاي بديل دست زنند.ايشان ابتدا هر آينده اي که ممکن است در انتظار يک کشور يا سازمان باشد را شناسايي و فهرست مي کنند. در گام بعدي، از ميان آينده هاي ممکن،محتمل ترين آن ها را مشخص مي نمايند.سرانجام مطلوب ترين آينده نيز شناسايي و در اختيار تصميم گيران قرار مي گيرد تا براي تحقق آن برنامه ريزي کنند.بنابراين مطالعه سه نوع آينده در دستور کار آن ها قرار دارد:

  • آينده هاي ممکن: آن دسته از آينده هايي که وقوع آن ها امکان دارد.
  • آينده هاي محتمل: آينده هايي که وقوع آن ها از امکان بيشتري نسبت به ساير آينده هاي ممکن برخوردار است.
  • آينده هاي مطوب: آينده اي که با ارزش ها و آرمان هاي مطلوب آينده پژوهان و کارفرمايان آن ها همخواني دارد.

وندل بل اعتقاد دارد که آينده پژوهان براي کشف اين سه نوع آينده،سه دسته سوال مطرح مي کنند:«چه چيزي مي تواند در آينده وجهایود داشته باشد؟»،«چه چيزي به احتمال بيشتر وجود خواهد داشت؟» و «چه چيزي مي بايست وجود داشته باشد؟».(11) پاسخ به سوال اول آينده‌هاي ممکن،سوال دوم آينده هاي محتمل و پرسش سوم آينده مطلوب را مشخص مي کند.

ج) فرضهاي کليدي آينده پژوهان:

آينده پژوهان تحقيقات خود را بر چند فرض مهم استوار مي سازند.برخي از اين فرض هاي کليدي عبارتند از:

1- آينده انديشي براي انسان ها ضرورت دارد

ما نمي توانيم هيچ عمل آگاهانه اي را بدون آينده نگري انجام دهيم.اگرچه انسان ها بدون داشتن تصويري از آينده، مي توانند عکس العمل نشان دهند اما انجام عملي آگاهانه بدون پيش نگري و در نظر داشتن هدفي معين غيرممکن است.(12)در واقع تصميم سازي اصولا امري آينده گراست و انتخاب گزينه اي از ميان گزينه هاي مختلف براي تصميم گيري بر اساس مرور نتايج آن عمل در آينده شکل مي گيرد.(13)براي انجام هر کاری ما ناچاريم تا از ميان انواع کارهاي ممکني که مي توانيم انجام دهيم يکي از آن ها را انتخاب کنيم.ملاک انتخاب ما پيش بيني نتايجي است که از آن عمل ناشي خواهد شد.وندل بل اعتقاد دارد که نه تنها آينده نگري براي انسان ها ضرورت دارد بلکه بايد آن را  مهمترين معرفت بشري دانست زيرا ما با داشتن تصويري از حوادث ممکن و محتمل مي توانيم به شکل بهتري براي بهبود زندگي فعلي خود برنامه ريزي نماييم.(14)

2- آينده هنوز شکل نگرفته و ما آن را خواهيم ساخت

هيچ واقعيتي در باره آينده وجود ندارد.(15)بر اساس اين ديدگاه آينده امري عدمي است و ما در ساختن آن اختيار داريم و حرکت افلاک يا قوانين تاريخي و اجتماعي آن را بر ما تحميل نمي سازند.پس اگر آينده امري عدمي است چگونه مي توان معرفتي از آن تحصيل نمود؟بل در اين جا موضع واقع گرايي انتقادي را براي توجيه معرفت ما نسبت به آينده مناسب مي داند.وي مي گويد شناخت ما نسبت به آينده نه قطعي و يقيني بلکه مشروط و ظني است.(16) رئاليست هاي انتقادي معتقدند که ما واقعيت را تنها از ديدگاه و منظر خاصی می توانيم بپذيريم و باورهای ذهنی ما بر شناخت ما از حقيقت تاثير دارد.(17)آن ها می گويند تا زمانی که ما برای توجيه يک گزاره دلائل موجهی داريم آن را می پذيريم و می گوييم که باور ما به اين گزاره موجه است و اگر زمانی دليلی برای توجيه آن نداشته باشيم آن باور را کنار می نهيم.(18)

آينده امری عدمی است و شناخت ما نسبت به آن ظنی.به همين دليل ما می توانيم در ساختن آن نقشی ايفا نماييم.

3- آن چه قابل تصور است امکان پذير است.

برخي معتقدند که اين گزاره يکي از فرض هاي اساسي آينده پژوهان را تشکيل مي دهد.آينده پژوه با تکيه بر اين اصل مي کوشد تا همه آينده هاي ممکن را تا حد امکان بيابد و سپس از بين آن ها محتمل ترين آينده ها را پيدا کند و سپس در بين محتمل ها، مطلوب ترين آينده را توصيه نمايد.(19)

آن چه که بخش مهمي از آينده را شکل مي دهد ايده هايي است که ذهن خلاق انسان توليد مي کند.اين ايده ها مبناي برنامه ريزي و عمل بسياري از مديران و تصميم گيران قرار مي گيرد و از اين طريق به شکل گيري جهان آينده کمک مي کند.

4- همبستگي متقابل اشياء و نظام هاي عالم:يک ديدگاه کل گرايانه

آينده پژوهان جهان را آن چنان در پيوستگي متقابل مي بينند که هيچ نظامي(سيستم) در جهان را نمي توان بدون ارتباط با ساير نظام ها در نظر گرفت.به اين ترتيب در مطالعه هر موضوع در مطالعات آينده بايد آن را در ارتباط با ساير موضوعات در نظر گرفت.نتيجه منطقي اين فرض روشن است:براي اتخاذ يک تصميم مناسب بايد چشم اندازي در برگيرندة همه ابعاد را لحاظ کنيم.(20)يک آينده پژوه براي بررسي هرکدام از ابعاد اجتماعي،سياسي و فرهنگي و اقتصادي ناچار بايد از ابعاد ديگر نيز اطلاعاتي داشته باشد زيرا اين ابعاد متقابلا بر يکديگر تاثير مي گذارند.

آينده پژوهي فرض هاي کليدي ديگري نيز دارد که بررسي آن ها مجال ديگري مي طلبد.فرض هاي آينده پژوهان در باب زمان و معناي آن از اهميت بسزايي برخوردار است.براي مثال وندل بل اعتقاد دارد که «زمان را بايد پديده اي مستمر،خطي، يک سويه وبازگشت ناپذير دانست.حوادث در ظرف زمان، قبل يا بعد از يکديگر رخ مي دهند و تسلسل زمان گذشته،حال و آينده را توضيح مي دهد».(21)

د) رويکردها به مطالعات آينده:

در تاريخ مطالعات آينده،برخي سه جريان مهم را  شناسايي نموده اند.جريان اول که در محدوده زماني دهه هاي 40 تا 60 ميلادي ظهور کرد بر يک چشم انداز تحليلي ابتنا داشت.در اين زمان آينده پژوهي رشته اي جانبي بود و با اهداف و تحقيقات نظامي رابطه مستحکمي داشت.جريان دوم در دهه 60 واوايل دهه 80 ميلادي پا به عرصه نهاد و از يک چشم انداز فردي/شخصي تبعيت مي کرد.به عبارت ديگر کارهاي فرديِ نويسندگان و انديشمنداني همچون تافلر و جانگ تاثير بسياري بر مطالعات آينده انديشي نهاد.جريان دوم را بايد دورة کارهای درخشان و فردیِ مشاهير آينده پژوهی قلمداد نمود.سرانجام موج سوم بر يک چشم انداز اجتماعي/سازماني تکيه دارد و آينده پژوهي را با تصميمات،ارزش ها و اهداف نهادهاي تاثير گذار مرتبط مي سازد.(22)

نسل اول آينده پژوهان در انديشکده رند،تمرکز اصلي تحقيقات خود را بر پيش بيني آينده معطوف کرده بودند.(23) البته وجود ناکارآمدي در پيش بيني هاي آينده پژوهان نسل اول،موجب شد تا رويکرد جديدي در اين حوزه به تدريج شکل گيرد.(24)آينده پژوهان بزرگ نسل دوم همچون جان نايسبيت و تافلر نيز عملا شکل تکامل يافته اي از همان رهيافت را گسترش دادند. با اين وجود نسل سوم آينده پژوهان، تحقيقات خود را بيش از پيش با تصميم سازي و برنامه ريزي راهبردي مرتبط مي دانند.

در واقع رويکردهاي مهم آينده پژوهي بر پايه دو پارادايم مهم شکل گرفته اند:پارادايم هاي اکتشافي و هنجاري. پارادايم اول،آينده را نتيجه علي و معلولي گذشته مي دانست و ناخودآگاه، از نوعي جبرگرايي حمايت مي نمود.(25) آينده پژوهان نسل اول همچون نيکلاس رشر و کاپلان،بر اساس همين پارادايم،دغدغه اصلي خود را پيش بيني و کشف آينده قرار داده بودند.

نسل هاي بعدي آينده پژوهان نه تنها به تحليل آينده بلکه به طراحي آن مي پردازند.آينده پژوهي در اين رويکرد،هنر طراحي و خلق آينده مطلوب يا «آينده سازي» معنا مي شود. کورنيش آينده پژوه معاصر در اين زمينه مي نويسد:« آينده پژوهي به وجود آمده تا آينده را بهبود بخشد نه اين که پيش بيني کند. آينده پژوه مي خواهد به وسيله پيش بيني، شرايط حال را به گونه اي تغيير دهد که شرايط مناسب تري براي آينده پديد آيد.ما مي خواهيم در باره فرصت ها و خطرهايي که بايد در آينده براي آن ها آماده شويم بيشتر بدانيم».(26)

اين  رويکرد نوين را آينده پژوهي هنجاري يا مشارکتي نيز مي گويند زيرا از مشارکت طيف گسترده اي از مردم بهره مي گيرد.بر اساس اين رويکرد مي توان هنجارها و رفتارهاي اعضا و نهادهاي يک جامعه را به گونه اي سروسامان داد تا به سوي تحقق بهترين آينده حرکت نمود.آينده پژوهان نسل جديد مي کوشند تا از تحقيقات خود براي ايجاد نوعي وفاق اجتماعي نيز استفاده کنند.به همين دليل آنان به خلق چشم انداز همت مي ورزند. چشم انداز مي تواند از طريق ايجاد وفاق و شور و نشاط در ميان مردم و نخبگان واقعا به تحقق اهداف خود کمک نمايد. پيروان اين رويکرد به مشارکت در سياست گذاري و برنامه ريزي راهبردي تمايل دارند.به اين ترتيب مطالعات آينده،با مشخص کردن آينده هاي ممکن،محتمل و مطلوب به ما مي گويد که در قبال هر آينده چه تصميماتي را بايد اتخاذ کنيم و به ارزيابي اين تصميمات مي پردازد.

ه) آينده نگاري به مثابه رويکردي نوين:

هرچند کتاب راهنماي «آينده نگاري فناوري يونيدو» آينده نگاري را حيطه اي جدا از آينده پژوهي مي داند اما به نظر آينده نگاري را بايد رويکردي نوين در قلمرو آينده پژوهي قلمداد نماييم.در اين رويکرد پيش بيني نقش محوري خود را از دست مي دهد و صرفا به يکي از ابزار آينده نگاري تبديل مي شود.تعاريف مختلفي از آينده نگاري وجود دارد. «بن مارتين» آينده نگاري را اين گونه تعريف مي کند:«فرايندي نظام مند که  مي کوشد به آينده طولاني مدت علم،فناوري،اقتصاد و جامعه نظر افکند.از رهگذر نگرش طولاني مدت به آينده مي توان زمينه هاي جديد تحقيقات راهبردي و فناوري هاي فراگير نوظهور را شناسايي نمود،زمينه هايي که ممکن است منافع اجتماعي و اقتصادي افزون تري را به همراه داشته باشند».(27)

همچنين لوک جورجيو نيز آينده نگاري را ابزار نظام مند ارزيابي آن دسته از پيشرفت هاي علمي و فناوري مي داند که تاثير پر قدرتي بر رقابت صنعتي،خلق ثروت و کيفيت زندگي دارند.(28)برخي از ويژگي هاي آينده نگاري عبارتند از:

  • تمرکز بر موضوعات بلند مدت
  • وجود ارتباطات در ميان فعالان عرصه آينده نگاري
  • تنظيم و هماهنگ سازي راهبردهاي آينده نگاران بر اثر تعاملات مداوم
  • ايجاد توافق نظر روي موضوعات مختلف آينده
  • تعهد داشتن به نتايج.(29)

ما در پيش بيني صرفا به درک آينده هاي ممکن مي پردازيم در حالي که در آينده نگاري علاوه بر اين، براي اتخاذ تصميماتي در آينده نيز آماده مي شويم. به عبارت ديگر آينده نگاري گزينه هاي آينده را شناسايي مي کند و سپس امکان وقوع و مطلوبيت هر گزينه را مشخص مي نمايد و در نهايت فهرستي از اولويت ها را انتشار مي دهد.تصميمات لازم براي رسيدن به گزينه مطلوب بر عهده برنامه ريزان راهبردي مي باشد و از حيطه آينده نگاري خارج مي شود.

ريچارد اسلاتر آينده نگاري را يک صفت يا يک مزيت مي داند.آينده نگاري فرايندي است که از 4 طريق مرزهاي آگاهي را گسترش مي دهد:

  • استلزامات و نتايج اعمال و تصميمات حال حاضر را ارزيابي مي کند (ارزيابي نتايج)
  • پيش از وقوع چالش ها،آن را مي شناسد و از  آن اجتناب مي کند.(هشدار اوليه و رائه راه درست)
  • نشانه هايي که در حال حاضر وجود دارد و احتمالا بر وقوع يک حادثه در آينده تاثير خواهد نهاد را شناسايي می کند.
  • خلق چشم انداز بر اساس سيمايي از آينده هاي مطلوب (سناريو پردازي هنجاري).(30)

برگزارکنندگان طرح آينده نگاري فناوري انگليس،اين زمينه جديد را اين گونه تعريف مي کنند:

  • افراد،دانش ها و ايده هاي کليدي را کنار هم گردمي آورد
  • از طريق گردآوردن آن ها به افق هايي فراتراز برنامه ريزي معمولي نظر مي افکند
  • به واسطه نگاه به اين افق ها فرصت هاي بالقوه ناشي از دانش و فناوري هاي نوين را شناسايي مي نمايد
  • کوشش مي کند تا به کشف فعاليت هايي بپردازد که به تحقق اين فرصت ها کمک مي کنند.(31)

دستاورد بسيار مهم ديگر آينده نگاري عبارت است از ايجاد شبکه اي از نخبگان که به تدريج طي تعاملات ناشي از يک برنامه آينده نگاري به توافق نسبي مي رسند.همچنين برنامه هاي آينده نگاري همچون چشم اندازها مي تواند در يک کشور،جامعه يا سازمان وفاق ايجاد کند.اين وفاق خود مي تواند  ابزاري براي مواجهه با آينده و تحقق گزينه هاي مطلوب باشد.

فعاليت آينده نگاري با فراهم آوردن شبکه اي از نخبگان و حتي مردم عادي،سرمايه گرانبهايي از روابط اجتماعي و تخصص هاي مختلف را در اختيار تصميم سازان قرار مي دهد.

و) حوزه هاي تمرکز آينده پژوهان:

آينده پژوهان چه زمينه هايي را براي کشف آينده هاي بديل مي کاوند؟ريچارد اسلاتر چهار حوزه کليدي را به عنوان دامنه تمرکز آينده پژوهان در نظر مي گيرد.اين چهار حوزه عبارتند از:

  • ساختارها: جهان عمومي
  • حوزه بين الاذهاني:جوامع و فرهنگ ها
  • حوزه رفتاري:رفتارهاي فردي
  • حوزه روانشناختي:جهان دروني فرد.(32)

بنابراين اگر روش شناسي يک برنامه آينده پژوهي صرفا به تحليل وضعيت نهادها  و ساختارها بپردازد نمي تواند به درک عميقي از آينده نائل گردد چرا که ساختارها در ترکيب با خصائص فرهنگي و نيز ويژگي هاي فردي انسان ها وقايع اجتماعي را رقم مي زند.

حامد سروری

<!--EndFragment--><!--StartFragment--><!--EndFragment-->
<!--EndFragment--><!--StartFragment--><!--EndFragment-->

انتشار : ۱ شهریور ۱۳۹۵

آینده پژوهی چیست؟


p><!--StartFragment

آینده پژوهی چیست؟
بخش اول (تاریخچه آینده پژوهی، آینده نگاری، وندل بل، ریچارد اسلاتر، سهیل عنایت الله)
 
div><!--StartFragment

حامد سروری

سرپرست مرکز آينده پژوهی پارک علم و فناوری دانشگاه تهران

بخش اول: مقدمه

الف) تاريخچه:

براي آينده نگري نمي توان تاريخچه اي تعيين کرد چرا که انسان را بايد موجودي آينده جو دانست. هر رفتار هدفمند ما بر اساس تصورمان از آينده و به قصد ساختن فردايي بهتر صورت مي گيرد. ما دائما آينده دور و نزديک خود را پيش بيني مي کنيم و براي آن نقشه مي کشيم. ظاهرا همين تمايل ذاتي آدميان به کشف فرداي نامعلوم خود سبب شده تا بازار پيشگويي و ستاره شناسي و رمالي از هزاران سال پيش تا کنون اين چنين داغ باشد. آينده نگري در طي هزاران سال تمدن بشري، اشکال مختلفي به خود ديده است. بابليان و ايرانيان با انگيزه پيشگويي نجومي،دانش ستاره شناسي را گسترش دادند و مردم يونان براي آگاهي از آينده خود به سروش معبد دلفي مراجعه مي کردند.در واقع اديان مختلف خصوصا اديان الهي نيز براي تضمين آينده بهتر انسان ها در دنيا و آخرت ظهور کردند.

دسته اي از فيلسوفان اروپايي در قرون جديد به اين فکر افتادند که از طريق کشف قوانين کلان جامعه و تاريخ، وقايع آينده را پيش بيني کنند.اين فکر زماني به ذهن برخي فيلسوفان اروپايي خطور کرد که کشف قوانين طبيعت، دانشمندان را به پيش بيني هاي دقيق علمي قادر ساخته بود.اين فيلسوفان،انسان را در برابر قوانين تحميلي تاريخ تسليم و ناگزير قلمداد مي کردند. در اواخر قرن نوزدهم مشخص شد که قوانين اجتماعي را نمي توان به راحتي کشف نمود و براي همين پيش بيني آيندة جوامع،بسيار دشوارتر از چيزي است که آن ها تاکنون تصور مي کردند.در قرن بيستم مطالعاتِ معطوف به کشف آينده شکل علمي و دقيق تري به خود گرفت و فرض هاي نادرست قرن نوزدهم مبني بر مقدر بودن آينده را کنار نهاد و به تدريج زمينه براي شکل گيري مطالعات آينده پژوهي فراهم گشت.

آينده پژوهي به معناي دقيق خود عملا از ميانه قرن بيستم ظهور نمود. مطالعه قاعده مند، تحليلي و روشمند آينده پس از جنگ دوم جهاني پا به عرصه نهاد.سرعت و پيچيدگي تحولات اجتماعي و فناوري انگيزه اصلي تاسيس اين رشته جديد را تشکيل مي داد. شايد بتوان «انديشکده رند» وابسته به وزارت دفاع آمريکا را از نخستين مراکز آينده پژوهي جهان به شمار آورد.کاپلان،رشر،دالکي و گوردون در اين موسسه به مطالعه آينده بر اساس پيش بيني پرداختند.(1).بسياري از فنون پيش بيني و روش هاي آينده پژوهي را انديشمندان اين مرکز به دنيا عرضه نمودند. در فرانسه نيز موسساتي به منظور مطالعه آينده تاسيس شد و به تدريج اين رشته در سراسر دنيا مورد توجه قرار گرفت. فدراسيون جهاني آينده پژوهي از مراکز مهم در اين زمينه بشمار مي آيد.اين فدراسيون اولين کنفرانس بين المللي آينده پژوهي را در سال 1967 در اسلو برگزار کرد و در همين سال، باشگاه رم توسط اليور پيسي و همکارانش بنا شد که از دهه 70 ميلادي به عنوان يکي از با نفوذترين مراکز آينده پژوهي دنيا شناخت شد.(2)در دهه هاي 70و80 ميلادي آينده پژوهان بزرگي همچون «آلوين تافلر» و «جان نايسبيت» ظهور کردند و کتاب هاي پرفروش تافلر با عناوين «شوک آينده» و «موج سوم» با اقبال جهاني مواجه گشت و «پل کندي» نيز موفق شد کتاب تاثيرگذار و پرفروش «جهان در سال 2020» را به رشته تحرير درآورد.روند توسعه مطالعات آينده و اقبال مردم،محققان،سازمان هاي دولتي و بنگاه هاي اقتصادي به اين زمينه نوظهور، روز به روز گسترش مي يابد و مورد اقبال دانشگاهيان قرار می گيرد، به گونه ای که  به گفته «جيم ديتور» بي ترديد آينده پژوهي را بايد يک رشته پژوهشي دانست.(3)

ب) ضرورت آينده پژوهي:

همان طور که اشاره شد انسان تمايلي ذاتي به کشف آينده و ساختن آن دارد. اين تمايل از حس کنجکاوي و نگراني از سرنوشت ريشه مي گيرد.آينده نگري پايه اصلي هر گونه برنامه ريزي به شمار می رود. با اين وجود دوران جديد ويژگي هايي دارد که مطالعه قاعده مند آينده را بيش از پيش اجتناب ناپذير مي سازد.برخي از اين عوامل عبارتند از:

1- افزايش پيچيدگي و شتاب گرفتن تحولات: هاكسلي زيست شناس بزرگ مي گويد كه انجام اختراعات و اصلاحات مهم در اوايل دوران ديرين سنگ 50هزار سال طول مي كشيد و با شروع تمدن يكجا نشيني واحد تغيير به يك قرن كاهش يافت. هاکسلی اعتقاد دارد که در سه قرن اخير شمارش سرعت تغيير از توان شمارندگان خارج شده است.(4) فناوري يکي از عوامل اصلي شتاب گرفتن شئون مختلف زندگي بشر بشمار مي رود.به تعبير تافلر،جريان نوآوري فناوري سه مرحله دارد که اين مراحل به شکلي زنجيره وار به يکديگر اتصال مي يابند.ايده اي نوين در باره يک فناوري جديد از ذهني خلاق و پويا تراوش مي کند.اين ايده پس از تحقق عيني،کاربرد عملي پيدا مي کند و در مرحله آخر به سرعت منتشر مي گردد.آن چه که سرعت نوآوري در فناوري را افزايش مي دهد زايش ايده هاي جديد پس از انتشار يک فناوري است چرا که انتشار هر فناوري جديد منبع الهامي است براي انديشه هاي خلاق.(5)طراحی،ساخت و انتشار رايانه ها به خودی خود سبب زايش طيف وسيعی از فناوری های سخت و نرم گشته است و در نهايت ظهور شبکه جهانی اينترنت تحولی در زمينه نوآوری و ابداع فناوری های نوين ايجاد نموده است. به گفته تافلر،تا دهه دوم قرن بيستم،ميانگين طول مدتي که يک فناوري جديد معرفي مي شد و به توليد انبوه مي رسيد سي و چهار سال بود.اين فاصله تا نيمه قرن به هشت سال رسيد و هم اکنون اين فاصله به حداقل خود رسيده است.(6) به همين منوال پيچيدگي ها نيز به سرعت افزايش مي يابد چرا که ابداعات و نوآوري ها خود الهام بخش ايده هايي پيچيده تر مي گردند.برای نمونه در حالی که يک شرکت تجاری بر روی يک فناوری خاص همچون رايانه های بزرگ سرمايه گذاری می کند،ظهور يک فناوری نوين همچون تحول تراشه های کوچک و در نهايت ظهور رايانه های شخصی تمام سرمايه آن شرکت را بر باد می دهد.در چنين شرايطي فضاي عدم قطعيت بر آينده سايه مي افکند و اگر براي مواجهه با آيندة مشحون از عدم قطعيت ها آماده نشويم،تسليم مقدرات آينده خواهيم شد.

2- افزايش رقابتبا توجه به تحولات شتابان عصر حاضر،مسئله رقابت پذيري براي تصميم سازان امري اجتناب ناپذير است چرا که در غير اين صورت موسسه و نهاد مزبور از گردونه رقابت خارج خواهد شد.به همين دليل موسساتي که به شکل علمي دنياي آينده را مطالعه مي کنند به موفقيت هاي بيشتري نائل مي گردند.شرکت نفتي شل چنان که در آينده خواهيم گفت با استفاده از مطالعه روشمند آينده توانست چالش ناشي از شوک نفتي دهه هفتاد ميلادي را به فرصت تبديل نمايد.مسئله ديگر اين است که آينده پژوهي نه تنها به کشف آينده مي پردازد بلکه خود در ساختن آن سهمي دارد به اين ترتيب که ايده هاي آينده پژوهان مبناي عمل سياست مداران،روساي شرکت ها و موسسات دولتي و خصوصي قرار مي گيرد. در جهان كنوني بنگاه هاي اقتصادي،سازمان ها و نهادهاي حكومتي به شكل فزاينده اي به مطالعه روشمند آينده روي آورده اند.در چنين شرايطي غفلت از آينده نگري عرصه را براي پيشي گرفتن رقباي دورانديش تر باز مي كند.براي مثال اگر يك شركت اقتصادي از آينده نگري روشمند غفلت ورزد،عملا در مدار برنامه ريزي راهبردي شركت‌هاي اقتصادي رقيب گرفتار مي شود.اگر حكومتي چشم انداز مشخصي براي دهه هاي آتي خود نداشته باشد،در عرصه چشم انداز كشورهاي ديگرقرار مي گيرد. مهدي المانجرا آينده پژوه شهيرمسلمان يكي از ابعاد عقب ماندگي مسلمين را تسليم ايشان به آينده مي داند.عدم آينده نگري از منظر المانجرا چيزي نيست جز تسلط نداشتن بر سرنوشت خود.مسلمانان از آن جا كه كوركورانه و بدون تفكر، برسناريوها و مطالعات ديگران تكيه مي كنند عملا آينده خود را در مصادره بيگانگان قرار داده اند.(7)

span style="float: right; direction: rtl;"><!--EndFragment<!--StartFragment--><!--EndFragment-->
<!--EndFragment--><!--StartFragment--><!--EndFragment-->

انتشار : ۱ شهریور ۱۳۹۵

چرا طرح توجيهي ؟!


چرا طرح توجيهي ؟!

طرح توجيهي واژه اي که اين سال ها زياد شنيده ايم ، براي اخذ تسهيلات بانکي يا اخذ مجوز از سازمان هاي دولتي مانند سازمان صنعت معدن تجارت و يا جهاد کشاورزي و ... به وجود طرح توجيهي نياز پيدا کرده ايم. طرح توجيهي نياز اوليه يک کارآفرين است حال چه براي يک کسب و کار کوچک چه احداث يک مجتمع عظيم صنعتي و توليدي . طرح توجيهي معادل واژه انگليسي Feasibility Study مي باشد و عبارتست از گزارشي که توجيه پذيري يک طرح را از جنبه هاي مختلف بازار، فني، مالي و اقتصادي مورد بررسي و مطالعه قرار مي دهد.
مقصود از طرح هر پروژه صنعتي و يا خدماتي مي باشد که پس از اجرا و در نهايت منجر به ارائه يک محصول و يا خدمت به مصرف کنندگان مياني و يا نهايي مي گردد. يک طرح ممکن است شامل احداث يک کارخانه توليدي و يا افزايش يک خط توليد به خطوط توليد يک کارخانه موجود و يا تأسيس يک شرکت خدماتي رفاهي باشد. براين اساس مي توان جهت تحليل و بررسي هر تصميم سرمايه گذاري يک گزارش توجيهي آماده نمود.
طرح توجيهي ، شامل نماي کلي پروژه يا فعاليت اقتصادي و کسب و کاري است که قصد راه اندازي آن را دارند. پيش از شروع هر فعاليتي، در نظر گرفتن عوامل و شرايط موجود و بررسي آنها در موفقيت و پپش برد کسب و کار نقش اساسي ايفا مي کند؛ چرا که هر فعاليتي که بدون تدبير و برنامه ريزي آغاز شود ، محکوم به شکست خواهد بود. طرح توجيهي زواياي سرمايه گذاري از قبيل ميزان سرمايه گذاري ، وضعيت بازار و وضعيت موجود يک طرح را براي سرمايه گذار روشن مي کند تا سرمايه گذار بتواند تصميم گيري راحت و درستي از مسير انتخابيش داشته باشد.

انتشار : ۳۰ مرداد ۱۳۹۵

با کارکنان کم بازده چگونه برخورد کنیم؟


 با کارکنان کم بازده چگونه برخورد کنیم؟

• به قلب مشکل حمله کنید:
اگر کارمندی عملکرد ضعیفی دارد، باید صریح و رک با او صحبت کنید و بگویید که کارهای ضعیفش بر عملکرد و بازده کلی گروه تاثیر گذاشته است.

• از گفت‌وگوی خود نتیجه‌ی عملی استخراج کنید:
پس از گوشزد کردن مشکلات، باید ببینید که وی علاقه‌ای به تغییر دارد یا خیر. چنانچه قصد داشت با رویکرد“من همینم که هستم” ادامه دهد، باید بررسی کنید که ماندن یا رفتن او چه هزینه‌هایی دارد. اما چنانچه علاقمند به تغییر بود، باید مشخص کنید که چه اقداماتی برای بهبود عملکرد او باید انجام شود.

• فرآیندها را پیگیری و نظارت کنید:
به نیروی مذکور برنامه بدهید و بر عملکرد او نظارت کنید. از او بخواهید تا همکار مورداعتمادش را به شما معرفی کند، تا در انجام کارها به او کمک کند. سپس از آن همکار بخواهید که روند اجرایی برنامه را به شما گزارش کند.

• محصول کار را بررسی کنید:
پس از انجام تمامی این برنامه‌ها، عملکرد شخص را ارزیابی کنید، چنانچه در روند کارها بهبودی حاصل نشد، به‌صورت جدی فرآیند هدایت را متوقف کنید و بگویید که ناچار به انجام تصمیمات جدید هستید. اما اگر روند کاری بهبود یافته بود، او را تشویق کرده و حتی پاداشی را درنظر بگیرید تا حس قدردانی را به وی منتقل کنید.

انتشار : ۲۸ مرداد ۱۳۹۵

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

کسب درامداز اینترنت ماهیانه 8میلیون تومان

پکیج کسب درآمداسان از اینترنت اپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

کسب درآمد اینترنتی 300000 تومان در خانه در کمتر از 30

این محصول آپدیت شد تاریخ 1397/05/26 اضافه شدن ویدیوی جدید بسم الله الرحمن الرحیم کسب درآمد اینترنتی سلام در دنیای اینترنت خیلی از آدم ها هستند که دوست دارند کسب درآمد کنند و به خیلی چیزها و ایده ها فکر میکنند . همه ما دوست داریم در کمترین زمان بهترین درآمد را داشته باشیم ...

كسب درآمد اينترنتي روزانه حداقل ١٣٠ هزار تومان

كسب درآمد اينترنتي روزانه حداقل ١٣٠ هزار تومان

سلام دوست خوبم اگه از زندگي و كارت رضايت نداري.. اگه از وضعيت روحي و بي پولي خسته شدي.. اگه احساس ميكني هميشه تو تمامي كارها بازنده اي و اعتماد به نفس پاييني داري.. اگه ميخواي يك فعاليت جديد رو شروع كني .. و يا حتي ميخواي وضعيت زندگيتو بهتر و بهتر كني و جاذب ثروت و موفقيت ...

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

اد ممبر بینهایت ( افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و

-اد ممبر بینهایت- {افزایش ممبر(اعضای) کانال،ربات و گروه تلگرام و...} Addmember نسخه ویژه(VIP) تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی و فیک و آموزش های آن، که در اینترنت و بازار به قیمت های بالا به فروش می رسد را یک جا و مرتب و منظم به همراه راهنما در هر بخش، با قیمتی کم در ...

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

کسب درآمد 650میلیون تومانی در یک روز کاملا تست

این روزها با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور، کسب درآمد برای خیلی از افراد جامعه بسیار دشوار است. بسیاری از افراد به امید اینکه در آینده بتوانند یک شغل کارمندی داشته باشند به سختی درس می خوانند و عده ای دیگر که نتوانند درس بخوانند نیز راه های دیگری را انتخاب می کنند. ...

آموزش رایگان کسب درآمد از سایت الیمپ

آموزش رایگان کسب درآمد از سایت الیمپ

خیلی از دوستان سوال پرسیدن در مورد نحوه ثبت نام که ما در ویدیو زیر تمام موارد را آموزش دادیم در ویدیو زیر در مورد نحوه ثبت نام در سایت الیمپ و آشنایی با تمام اجزای مهم سایت الیمپ توضیح دادیم . برای رفتن به سایت الیمپ کلیک کنید برای شناخت کار با اندیکاتور ...

کسب درآمد از اینترنت روزانه 150هزارتومان صددرصد

کسب درآمد از اینترنت روزانه 150هزارتومان صددرصد

بسم الله الرحمن الرحیم نکته مهم:قبل از هر گونه سوال از همکاران و پشتیبانی،این متن را تا انتها مطالعه کنید.مطمئنا به سوالات شما راجع به این روش ها تا انتهای متن پاسخ داده شده است. با سلام خدمت شما دوستان عزیز ممنونم که این فرصت را به من دادید تا محصول سال ها تلاش خود را به ...

کسب درآمد از اینترنت،بیش از یک میلیون تومان در

کسب درآمد از اینترنت،بیش از یک میلیون تومان در

این روزها با توجه به شرایط اقتصادی کشور کسب درآمد برای بسیاری از افراد جامعه بسیار دشوار است. بسیاری از افراد به امید اینکه در آینده بتوانند شغل مناسبی داشته باشند به سختی درس میخوانند و عده ای دیگر نیز راه های دیگر را انتخاب میکنند. هرکس به طریقی در تقلا ...

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی نرم افزار های اددممبر واقعی و فیک

تمامی و کامل ترین نرم افزار های افزایش ممبر واقعی وفیک را یک جادریافت کنیدهرکدام از این نرم افزار ها در اینترنت و کافه بازاربه قیمت خیلی بالایی بفروش میرسند. نکته: پورسانت بازاریابی این محصول 60% است نسخه ی 100%تست شده با توجه به فیلترینگ تلگرام 15 اردیبهشت ...

نسخه ویژه برنامه اد ممبر بی نهایت

نسخه ویژه برنامه اد ممبر بی نهایت

با سلام خدمت تمام عزیزانی که از سایت فروشگاهی کافه فایل دیدن میکنند اول دوستان میخواستم قبل از فروش بسته ادد ممبر تلگرام یک توضیحی رو براتون بدم : جدیدا در بین برخی از سایت ها متاسفانه شاهد فروش این بسته هستیم اما این دوستان با بداخلاقی هایی که دارند نمیخواهند اطلاع بدن که ...

حیرت انگیزترین پکیج کسب درامد

حیرت انگیزترین پکیج کسب درامد

((به نام امید ناامیدان)) *مژده* دوستان گرامی با توجه به رضایت شما از این پکیج و رسیدن شما به درامد های بالا قیمت این پکیج افزایش یافت. تیم ما تا رسیدن شما به درامد 5/000/000 تومانی در روز با شما خواهد بود. پس با ایمیل و تلگرام تیم ما در ارتباط باشید و درصورت عدم رضایت پس از خرید مبلغ به ...

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی

نرم افزار برنامه ساز اندروید نسخه طلایی و بدون نیاز به ارتقا توجه :مشکل امضا با کلید دیباگ دراین نسخه کاملا رفع شده و برنامه ها به بازار ارسال می شوند اگر به این مشکل برخوردید ما 10برابر پولتان را پس میدهیم. این نرم افزار بر روی اندروید قابل نصب میباشد 100% مورد تایید ...

کسب درآمد از اینترنت روزی یک/1 میلیون تومان

کسب درآمد از اینترنت روزی یک/1 میلیون تومان

بسم الله الرحمن الرحیم محصول آپدیت شد 1397/07/04 اضافه شدن ویدیو و فایل جدید *نکته مهم*لطفا قبل از اینکه به راه های ارتباطی با ما پیام بدهید و سوال بپرسید ابتدا تمام توضیحات موجود در این صفحه را کامل مطالعه کنید و قسمت های -سوالات متداول- و -دیدگاه های کاربران- به ...

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

دانلود پکیج درآمدزایی 400هزارتومن ناچیز در 40دقیقه

برای درآمدزایی فوق العاده، فقط توضیحات زیر را تا انتها بخوانید. ما درآمد شما را تضمین می کنیم. واقعا ده میلیون تومن درآمد ماهیانه هیچ چیز خاصی نیست. اینقد واسه خودتون بزرگ و دست نیافتنیش نکنین دوستان من، اگه به ضمیرناخودآگاه خودتون القا کردین که اون بزرگه و شما ...

پکیج -میلیاردر های مدرن- کسب درآمد 300

پکیج -میلیاردر های مدرن- کسب درآمد 300

-میلیاردر های مدرن- فقط 7 دقیقه وقت بگذارید و این متن را تا آخر و بدون هرگونه حاشیه بخوانید و مطمین باشید مهم ترین 7 دقیقه عمراتان خواهد شد!!! برای ...

کسب درامد از اینترنت روزی 3 میلیون تومان تضمینی و

کسب درامد از اینترنت روزی 3 میلیون تومان تضمینی و

بسم اله الرحمن الرحیم امروز قصد داریم تا خدمت شما پکیجی را معرفی کنیم که با این پکیج شما می توانید به درامد روزانه 1 الی 3 میلیون تومان در روز برسید ، کسب درامد از اینترنت بسیار شیرین و لذت بخش است ، شما با خرید و مطالعه این پکیج اموزشی از اینترنت به عنوان بالا ترین منبع ...

کسب درامد از تلگرام

کسب درامد از تلگرام

0 تا 100 کسب درامد از تلگرام روشی جدید و پردرامد از تیم BESTFIENET کسب درامد از تلگرام بدون نیاز به 1 ریال سرمایه اولیهاین روش راه اندازی کانال تلگرام و فروش فایل نیست ، درامد از طریق تبلیغات و سایر روش های قدیمی نیست این روش مانند ...

دریافت فایل : کسب درامد از تلگرام
کسب درآمد از اینترنت روزانه 100هزارتومان به بالا

کسب درآمد از اینترنت روزانه 100هزارتومان به بالا

بسم تعالی تخفیف ویژه برای خرید آموزش با عرض سلام و خسته نباشید خدمت شما سروران گرامی در این سایت (http://ayandehnovin.4kia.ir/) آموزش بهترین،آسان ترین و سریع ترین روش های کسب درآمد میلیونی از اینترنت به شما ارائه خواهد شد.باور کنید کسب ...

اسکریپت 100درصد تضمینی سایت freebitcoin

اسکریپت 100درصد تضمینی سایت freebitcoin

درآمد روزانه 200 هزار تومان با اسکریپت تضمینی سایت فری بیت کوین دریافت اتوماتیک و رایگان بیت کوین به مقدار زیاد در چند دقیقه حداقل دریافت 200-300 هزار ساتوشی در هر لاگن تضمینی و واقعی با اموزش کامل با این اسکریپت دیگر نیاز نیست که شما با فری بیتکوین کار کنید و اسکریپت بجای شما ...

دانلود نمونه فاکتور آماده با فرمت ورد - اکسل و عکس

دانلود نمونه فاکتور آماده با فرمت ورد - اکسل و عکس

همانطور که می دانید یکی از الزامات اولیه راه اندازی یک کسب و کار فاکتور فروش می باشد. اگر دوست ندارید هزینه گزافی بابت طراحی فاکتور بپردازید و تمایلی هم به استفاده از فاکتورهای آماده که در بازار به فروش می رسد ندارید می توانید از فاکتورهایی که با فرمت های Word و Excel و ...

افزایش قد با متد گروتالر داینامیک

افزایش قد با متد گروتالر داینامیک

اگر به دنبال یک روش مطمعن و بی‌خطر هستید که امتحان خود را پس داده باشد، نیاز به سرمایه اولیۀ بالایی نداشته باشد و بتوانید آن را از منزل خود استفاده کنید؛ لطفاً صندلی خود را تنظیم کنید و این مطلب را با دقت مطالعه فرمائید. در این مطلب قصد داریم شما را با آخرین متد افرایش قد که ...

کسب درآمد از اینترنت 1 میلیون در 1 روز

کسب درآمد از اینترنت 1 میلیون در 1 روز

بسم الله الرحمن الرحیم از اینکه به سایت ما اومدین و از اعتماد و سرمایه ی گران بهاتون یعنی وقت مایه گذاشتین نهایت سپاس رو از شما عزیزان داریم از شما بزرگواران می خوام چند دقیقه وقت بگذارید و درباره پکیج ما کمی تامل کنین تا باور کنید این پکیج کسب درامد با تمام پکیج های ...

کسب درآمد از اینترنت ماهیانه 1000.000 تومان

کسب درآمد از اینترنت ماهیانه 1000.000 تومان

پکیج کسب درامد اسان از اینترنت قانونی و واقعی آیا می دانید با همین گوشی موبایل می توانید ماهیانه 1000.000تومان درآمد خالص داشته باشید؟ این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ فاصله رسیدن به درامد میلیونی فقط خواندن این ...

بانک شماره تلگرامی های فعال

بانک شماره تلگرامی های فعال

این بانک اطلاعاتی، شامل شماره موبایل تلگرامی های فعال در سراسر کشور می باشد. برای ارسال بانک شماره موبایل تلگرامی باید از طریق نرم افزار تبلیغات در تلگرام شماره ها را وارد کرده وسپس شروع به ارسال تبلیغات در تلگرام کنید. این بانک با قیمت مناسب 1500تومان در اختیار کاربران ...

دانلود کتاب تعمیرات سخت افزار ( پاور ساپلای

دانلود کتاب تعمیرات سخت افزار ( پاور ساپلای

کتاب تعمیرات سخت افزار ( پاور ساپلای کامپیوتر و تغذیه تلویزیون) نویسنده:مهندس نوید صدیقی ویرایش سوم دی ماه 1394 سطح اموزش از صفر تا صد تعمیرات کامپیوتر ( مبتدی،تخصصی و فوق تخصصی) نوع فایل:pdf زبان نوشتاری:فارسی دانلود دمو DEMO کتاب تعداد صفحات 230 صفحه + یک کتاب آموزشی تعمیرات ...

اگه قراره یه روز شانس درب خونت رو بزنه به جرات

پکیج کسب درآمد آسان از اینترنت آپدیت جدید 15 اردیبهشت 1397 مناسب برای تمامی افرادباهرسن ودانشی این فرصت هرگز تکرار نمیشود عجله کنید تضمین100%بازگشت وجه درصورت عدم کسب این مبلغ هدیه ویژه پس از خرید این محصول: 1.نرم افزار کی به وای فای وصله نرم افزاری برای ...

کسب درآمد روزانه تا 2/5 میلیون تومان در منزل

کسب درآمد روزانه تا 2/5 میلیون تومان در منزل

بنام خدا تبریک میگوییم به شما ، شما اکنون جزئی از یک درصد افراد خوش فکر و هوشمند جامعه نود میلیونی ایران عزیز هستید . جزئی از اقلیت مثبت اندیش و پیگیر مسیر موفقیت . آدم های موفق هیچ گاه خسته نشدند و نگذاشتند انگیزه شان از بین برود و شما جزئی از آنها هستید . این توصیه ...

اندیکاتور باینری

اندیکاتور باینری

اندیکاتور باینری در حال بروزرسانی ... ...

دریافت فایل : اندیکاتور باینری
کسب درامد

کسب درامد

این محصول رو نخرید این محصول جهت قرار دادن در سایت است و نخریدش. ...

دریافت فایل : کسب درامد
دانلود کتاب پزشکی هاریسون چاپ نوزدهم (2018)

دانلود کتاب پزشکی هاریسون چاپ نوزدهم (2018)

کتاب حاضر جدیدترین ورژن اصول طب داخلی هاریسون اثر دن لوئیس لانگو، در زمینۀ بیماری‌های داخلی می باشد که فایل آن جهت دانلود شما عزیزان تهیه گردیده است تغییرات افزایش کیفیت تصاویر حذف اشکالات ورژن های قبل با توجه به اخرین پیشنهادات خوانندگان لینک فروش این ...

اگر به یک وب سایت یا فروشگاه رایگان با فضای نامحدود و امکانات فراوان نیاز دارید بی درنگ دکمه زیر را کلیک نمایید.

ایجاد وب سایت یا
فروشگاه حرفه ای رایگان

تمام حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به "آتلیه معماری شاهنگ" می باشد

فید خبر خوان    نقشه سایت    تماس با ما